Herkese tekrardan merhabalar. YKS denilen illet sınavı zoruyla kolayıyla mezun olarak atlatmayı başardım. Umarım artık istediğim yerlere ve hatta burada sınava giren herkes istediği yerlere gelebilir.
Şimdi bugünkü konumuzda bir peygamber devesi, yani mantis, inceleyeceğiz. Burada daha çok morfolojik özelliklere bakmaya çalıştım. İleride geliştirebilirsem üst ışığımı daha stabil ve net görüntü veren saf beyaz, güçlü bir ışıkla değiştireceğim. Bu sayede bu görüntüler daha net ve daha anlaşılabilir olacak.
Bulunduğu bölge ve ölüm sebebi:
İnceleme yapacağım mantis bir erkek birey. Yüksek ihtimalle çiftleşmeden sonra öldü veya başka bir sebebi vardı. Doğada çalı ve yeşilliklerin olduğu hafif taşlık bir alanda ters yatmış şekilde buldum.
İncelemeler:
Türü tam olarak tespi etmiş değilim fakat "Empusa" cinsine ait olduğundan eminim. Belki taksonomide iyi olan, tür tespitinde iyi arkadaşlarımız varsa bu konunun altına türünü yazabilirler.
Genel olarak bulunma şekli bu şekildeydi. Abdomen kısmını alttan çekmeyi unutmuşum. Fakat Google'dan cinsin adını yazarak fotoğraflardaki erkek bireylere bakabilirsiniz. Ufak bir gözden kaçırma yaşanmış, affola.
Kanat yapısı incelemeleri:
Mantislerin erkek bireylerinde 2 çift kanat yapısı bulunur. Bu yapılardan üst kanatlar uçuşa geçerken açılır ve alttaki uçuş kanatlarını serbest bırakır. Bu içe katlanmış uçuş kanatları ise açılarak uçma işlevinde görev alır.
Burada dış kanatları (tegmina) görüyoruz. Dış kanat gördüğünüz üzere birçok damar yapısı içeriyor ve uçucu kanattan daha kalın bir yapıda. Öncelikle damarlardan başlamak gerekirse damarlar, kanatta mekanik bir direnç oluşturarak uçuş esnasında veya duruşta kanatların kırılmasını veya bükülmesini engeller. Ayrıca bu yapıların içerisinde trake dediğimiz solunum sistemi parçaları da vardır. Bu sayede kanatta gaz değişimi ve kanada oksijen taşınması yapılmış olur.
Bu resimde ise kanatların thorax ile birleşim bölgelesini net bir şekilde görebilirsiniz.
Uçucu kanatlar:
Uçucu (Membranöz) ön kanatların aksine katlanabilir bir yapıdadır ve asıl uçma işlevini sağlayanda bu kanatlardır. Bu kanatlar çok ince ve damarlı yapılara sahiptir. İnceliğini spesifik olarak örneklemem gerekirse bir soğan zarı kadar ince yapıdalar diyebilirim. Bu kanatlar çok yoğun bir damar ağına sahiptir. Bu ağ, kanadın uçuş esnasında bükülmeden veya kırılmadan hava basıncını karşılamasını sağlar. Özellikle "kosta", "subkosta" ve "radius" damarları, kanadın ön kenarını sertleştirerek aerodinamik bir profil oluşturur. Bu da uçuş sırasında ani rüzgar veya hava türbülanslarına karşın uçuşu daha kontrollü yapmayı sağlar.
Bacak yapıları:
Sırada peygamber develerini asıl özel kılan yapılara geldik.
Ayak yapıları. Bu yapılar peygamber develerinde ağaçlara, dallara, duvara, çıkıntıya vb. tutunmayı sağlayacak şekilde evrilmiştir. Fakat ön iki ayak "raptoryal (kavrayıcı) ayaklar" olarak geçer ve mantis avını bu ayaklar sayesinde yakalar.
Spesifik olarak 4 başlığa ayırabiliriz:
Coxa (Kalça): Vücuda bağlı olan ilk kısımdır. Çok uzundur ve ön tarafa hareket edebilme kabiliyeti yüksektir.
Femur (Uyluk): İç kısmında derin bir oluk bulunur. Bu oluk, bir sonraki bölüm olan tibia'nın yerleştiği "yuva"dır. Femur'un alt kısmında, avı saplamak ve tutmak için kullanılan keskin dikenler bulunur.
Tibia (Kaval): Femur'un oluğuna katlanan kısımdır. İç kenarı, bir testere gibi dizilmiş keskin dikenlerle kaplıdır. Av yakalandığında, tibia hızla femura doğru kapanır ve av bu iki parça arasında "kıskaç" gibi sıkışır.
Tarsus (Ayak ucu): Diğer ayaklara göre daha küçüktür, çünkü bu ayağın ana işlevi yürümek değil, avlanmaktır.
Şeklinde görevleri de kısaca sıralanabilir.
Tibia ve femur.
İğne yapıları.
Anten yapısı ve görevleri:
Diğer böceklere nazaran peygamber devesi antenleri, "filiform" (ipliksi) formdadır ve birçok küçük parçadan (segmentten) oluşur.
Scapus (Dip segment): Antenin kafaya bağlı olan en kalın ve en bazal kısmıdır.
Pedicellus (Ara segment): İkinci segmenttir.
Flagellum: Antenin geri kalanını oluşturan, birçok küçük alt segmentten (flagellomer) meydana gelen uzun ve esnek kısımdır.
Olmak üzere sınıflandırma yapılabilir. Ayrıca antenler, havadaki koku moleküllerini algılamak için temel araçtır. Özellikle dişilerin yaydığı feromonları tespit ederek eş bulmada hayati rol oynarlar. Anten yüzeyinde bulunan kıllar (sensilla), ortamdaki hava akımını, dokunmayı ve titreşimleri algılar. Bu, avın veya avcının yaklaşımını sezmek için kritiktir.
Baş kısmı:
Peygamber develerinde baş kısmı, normal eklembacaklılara nazaran biraz daha değişiktir.
Üçgen biçimi ve hareket kabiliyeti vardır ve oldukça esnek bir yapıya sahiptir. Bu yapı, başlarını neredeyse 180 derece döndürerek avlarını takip etmelerini de sağlar. Ayrıca:
Gözler (Faset Gözler): Başın yan taraflarında bulunan iki adet büyük, bileşik (faset) göz olarak konumlanır. Çok geniş bir görüş açısı ve derinlik algısı sağlar. Bu, hareket eden avın mesafesini ve hızını hesaplamak için kritiktir.
Ocelli: "Ocelli" dediğimiz basit gözler ise iki büyük bileşik gözün arasında, genellikle üçgen şeklinde dizilmiş üç adet küçük nokta benzeri yapıda bulunur. Bunlar, ışık yoğunluğunu ve çevresel değişimi algılamaya yardımcı olan basit gözlerdir.
Ağız Parçaları (Mandibula): Başın alt kısmında, çiğneyici (mandibulat) yapıda ağız parçaları bulunur. Bu güçlü çeneler, avın sert kısımlarını parçalamak ve beslenmek için özelleşmiştir. Ayrıca avın kaçmamasını da sağlayan yapıları vardır.
