Aynı Koloninin Kraliçeleri Multiquenn'e Daha mı Yatkındır?
- Konbuyu başlatan xrcSTAR
- Başlangıç tarihi
- Katılım
- 8 May 2026
- Mesajlar
- 498
- Çözümler
- 10
- Tepkime puanı
- 569
Çok güzel bir soru. Yatkın olabilirler. Forumda bir arkadaşın üç kraliçeli Messor multiqueen kolonisi vardı. Birisi nasıl multiqueen başardığını sormuştu, o da aynı kolonideki kraliçelerle denediğini ve başarılı olduğunu söylemişti. Kolonisi de yanlış hatırlamıyorsam 300 işçi civarındaydı. Yani yüksek ihtimalle yatkınlık var, fakat bu arkadaş başardı diye her kolonide olacak diye bir şey yok. Multiye yatkınlığı olmayan cinsler de yine zor olacaktır. Yine de bu yöntem bence başarı ihtimalini artırıyor olabilir.
Son düzenleme:
- Katılım
- 12 Nis 2026
- Mesajlar
- 610
- Çözümler
- 12
- Tepkime puanı
- 605
Konu dikkatimi çektiği için biraz araştırdım. Bence düşündüğünüz şey biyolojik olarak gayet mantıklı bir hipotez, ama burada “aynı kolonide aylarca yaşamış olmaları kesin olarak multiqueen olmalarını sağlar” demek için elimizde yeterli veri yok. Hatta karıncalarda konu biraz daha karmaşık.
Gelişmiş bir kolonideki alate'ler uzun süre aynı koloni ortamında büyüyor. Dolayısıyla aynı koloniye ait bireylerin kimyasal profilleri birbirine oldukça benzer hale de gelebilir. Karıncalarda koloni tanıma mekanizmalarında özellikle cuticular hydrocarbons (CHC'ler) önemli ve kraliçelerin kimyasal sinyalleri de işçilerin ve diğer bireylerin davranışını etkileyebiliyor. Kaldıki çoğu böcekte bu mekanizmayla birbirini tanıyor yani aslında bu durum koloninin kimliği gibi birşey. Bu yüzden aynı kolonide büyüyen iki prensesin, tamamen yabancı iki kraliçeye göre birbirini “tanıma” açısından avantajlı olması gayet mümkün.
Ama burada önemli bir ayrım var. Bir karıncanın başka bir karıncayı “nestmate” yani aynı yuvayı paylaşan kraliçe olarak tanıması, onunla “üreyen bir kraliçe” olarak birlikte yaşamayı kabul edeceği anlamına gelmiyor. Kraliçe olduktan sonra sosyal statü değişiyor ve bazı türlerde diğer kraliçelere karşı davranış da değişebiliyor.
Bunun Messor grubunda güzel örnekleri var. Mesela M. semirufus üzerinde yapılan deneylerde yeni çiftleşmiş kraliçelerin birlikte bulunabildiği görülmüş fakat bu birlikteliklerin tek başına kurulan kolonilere herhangi bir üretim avantajı sağlamadığıda kaydedilmiş. Aksine grup halindeki kraliçelerde daha fazla ölüm görülmüş ve kraliçeler arasında başlangıçtan itibaren agresyon ve hiyerarşi oluşmuş. Araştırmacılar bu birlikteliklerin gerçek bir kooperatif founding (yuva kurma) davranışından ziyade, uygun yuva bulmanın zor olduğu durumlarda bir kraliçenin diğerinin yuvasını ele geçirmeye çalışması olduğunu öne sürmüşler. Bunu parazit kraliçe örnekleri olarakta söylemek mümkün fakat parazitizm ile farklı konular aynı zamanda.
Kaynak: Motro, Motro & Cohen, Forced associations by young queens of the harvester ant Messor semirufus during colony founding, Insectes Sociaux (2017)
https://cris.huji.ac.il/en/publicat...y-young-queens-of-the-harvester-ant-messor-s/
Bu linkte daha kısa özeti mevcut.
Fakat işin diğer tarafında, bazı Messor gruplarında birden fazla kraliçenin gerçekten birlikte yaşayabildiğini de biliyoruz. Örneğin Messor pergandei'de durum bölgeden bölgeye bile değişebiliyormuş. Bazı popülasyonlarda kraliçeler tek başına koloni kuruyor ve birbirlerine saldırıyor; bazı popülasyonlarda ise birden fazla kraliçe birlikte koloni kuruyor ve bunların bir kısmında kraliçeler koloninin ilerleyen dönemlerinde de birlikte kalıyor. Üstelik birlikte koloni kuran kraliçelerin akraba olması bile gerekmiyor.
Kaynak: Helms Cahan & Helms, Large-scale regional variation in cooperation and conflict among queens of the desert ant Messor pergandei, Animal Behaviour (2012)
Daha da ilginci, Veromessor pergandei üzerinde yapılan çalışmalar, pleometrotik popülasyonlarda akraba olmayan kraliçelerin bile birlikte koloni kurabildiğini gösteriyor. Bazı bölgelerde birden fazla kraliçe başlangıçta birlikte çalışıyor ve bazı popülasyonlarda bu çoklu kraliçelik yetişkin kolonide de devam ediyor. Yani “birlikte yaşamak için mutlaka kardeş olmaları gerekir” gibi bir durum da yok. Üstte attığım Messor örneğiyle kıyaslanabilecek metinlerden biri de bu aslında.
Kaynak: Rissing & Pollock, Social interaction among pleometrotic queens of Veromessor pergandei during colony foundation, Animal Behaviour (1986); ayrıca Johnson, Desiccation limits recruitment in the pleometrotic desert seed-harvester ant Veromessor pergandei, Ecology and Evolution (2020)
pmc.ncbi.nlm.nih.gov
Messor barbarus için de ilginç bir durum var. Tür normal şartlarda monogynous yani aslında tek kraliçeli olarak tanımlanmasına rağmen laboratuvar koşullarında polygynous koloniler oluşturulabilmiş. Bu koloniler üzerine yapılan çalışmalarda kraliçelerin koloni içi tanıma sisteminde rol oynayabileceği ve polygynous kolonilerin yabancı işçilere karşı monogynous kolonilerden daha açık olabildiği görülmüş. Tabii bu durum araştırmalar ışığında sürekli güncellenende bir olgu.
Kaynak: Provost & Cerdan, Experimental polygyny and colony closure in the ant Messor barbarus, Behaviour (1990)
(Alt makalelere bakabilirsiniz.)
(Ek olarak bu pdf buldum fakat çeviri düzgün çalışmadı. Şayet çevirebilirseniz konuyla alakalı bir metin, arada bilgi olsun diye verdim ama içeriğini okuyamadım.)
Şimdi konu biraz karıştığı için toparlayayım. Ortaya attığınız fikirde benim şahsi düşüncem:
Aynı kolonide uzun süre birlikte gelişen alate'ler, çiftleşme uçuşundan sonra birbirlerine karşı daha düşük agresyon gösterebilir ve bu nedenle farklı kolonilerden gelen kraliçelere kıyasla birlikte koloni kurma konusunda avantajlı olabilirler. Bunu üstteki kaynaklarda da gördük. Elimizde çok fazla kaynak var ama bunlar bile sunduğunuz hipotezi doğru kılacak deliller değiller.
Yani aynı koloninin prensesleri kesin multiqueen olur denemez ama “aynı kolonide aylarca birlikte yaşamaları birbirlerini kabul etmelerinde avantaj sağlayabilir” demek gayet savunulabilir. Özellikle bunu belirli bir tür, mesela Messor barbarus veya Messor structor için konuşuyorsak.
(Kaynaklar 2'şerli olabilir ama aynı konu üzerindeki araştırmalar. Ek olarak bazı kaynaklarda yeni ve eski araştırmalara dayandığı için yeni olanları referans almanızı öneririm. Ayrıca bazı kısımlarda metinden çıkarım yaptığım oldu çünki konuyu bağlamak gerekliydi.)
Gelişmiş bir kolonideki alate'ler uzun süre aynı koloni ortamında büyüyor. Dolayısıyla aynı koloniye ait bireylerin kimyasal profilleri birbirine oldukça benzer hale de gelebilir. Karıncalarda koloni tanıma mekanizmalarında özellikle cuticular hydrocarbons (CHC'ler) önemli ve kraliçelerin kimyasal sinyalleri de işçilerin ve diğer bireylerin davranışını etkileyebiliyor. Kaldıki çoğu böcekte bu mekanizmayla birbirini tanıyor yani aslında bu durum koloninin kimliği gibi birşey. Bu yüzden aynı kolonide büyüyen iki prensesin, tamamen yabancı iki kraliçeye göre birbirini “tanıma” açısından avantajlı olması gayet mümkün.
Ama burada önemli bir ayrım var. Bir karıncanın başka bir karıncayı “nestmate” yani aynı yuvayı paylaşan kraliçe olarak tanıması, onunla “üreyen bir kraliçe” olarak birlikte yaşamayı kabul edeceği anlamına gelmiyor. Kraliçe olduktan sonra sosyal statü değişiyor ve bazı türlerde diğer kraliçelere karşı davranış da değişebiliyor.
Bunun Messor grubunda güzel örnekleri var. Mesela M. semirufus üzerinde yapılan deneylerde yeni çiftleşmiş kraliçelerin birlikte bulunabildiği görülmüş fakat bu birlikteliklerin tek başına kurulan kolonilere herhangi bir üretim avantajı sağlamadığıda kaydedilmiş. Aksine grup halindeki kraliçelerde daha fazla ölüm görülmüş ve kraliçeler arasında başlangıçtan itibaren agresyon ve hiyerarşi oluşmuş. Araştırmacılar bu birlikteliklerin gerçek bir kooperatif founding (yuva kurma) davranışından ziyade, uygun yuva bulmanın zor olduğu durumlarda bir kraliçenin diğerinin yuvasını ele geçirmeye çalışması olduğunu öne sürmüşler. Bunu parazit kraliçe örnekleri olarakta söylemek mümkün fakat parazitizm ile farklı konular aynı zamanda.
Kaynak: Motro, Motro & Cohen, Forced associations by young queens of the harvester ant Messor semirufus during colony founding, Insectes Sociaux (2017)
https://cris.huji.ac.il/en/publicat...y-young-queens-of-the-harvester-ant-messor-s/
Bu linkte daha kısa özeti mevcut.
Fakat işin diğer tarafında, bazı Messor gruplarında birden fazla kraliçenin gerçekten birlikte yaşayabildiğini de biliyoruz. Örneğin Messor pergandei'de durum bölgeden bölgeye bile değişebiliyormuş. Bazı popülasyonlarda kraliçeler tek başına koloni kuruyor ve birbirlerine saldırıyor; bazı popülasyonlarda ise birden fazla kraliçe birlikte koloni kuruyor ve bunların bir kısmında kraliçeler koloninin ilerleyen dönemlerinde de birlikte kalıyor. Üstelik birlikte koloni kuran kraliçelerin akraba olması bile gerekmiyor.
Kaynak: Helms Cahan & Helms, Large-scale regional variation in cooperation and conflict among queens of the desert ant Messor pergandei, Animal Behaviour (2012)
Daha da ilginci, Veromessor pergandei üzerinde yapılan çalışmalar, pleometrotik popülasyonlarda akraba olmayan kraliçelerin bile birlikte koloni kurabildiğini gösteriyor. Bazı bölgelerde birden fazla kraliçe başlangıçta birlikte çalışıyor ve bazı popülasyonlarda bu çoklu kraliçelik yetişkin kolonide de devam ediyor. Yani “birlikte yaşamak için mutlaka kardeş olmaları gerekir” gibi bir durum da yok. Üstte attığım Messor örneğiyle kıyaslanabilecek metinlerden biri de bu aslında.
Kaynak: Rissing & Pollock, Social interaction among pleometrotic queens of Veromessor pergandei during colony foundation, Animal Behaviour (1986); ayrıca Johnson, Desiccation limits recruitment in the pleometrotic desert seed-harvester ant Veromessor pergandei, Ecology and Evolution (2020)
Desiccation limits recruitment in the pleometrotic desert seed‐harvester ant Veromessor pergandei - PMC
The desert harvester ant Veromessor pergandei displays geographic variation in colony founding with queens initiating nests singly (haplometrosis) or in groups (pleometrosis). The transition from haplo‐ to pleometrotic founding is associated with ...
pmc.ncbi.nlm.nih.gov
Messor barbarus için de ilginç bir durum var. Tür normal şartlarda monogynous yani aslında tek kraliçeli olarak tanımlanmasına rağmen laboratuvar koşullarında polygynous koloniler oluşturulabilmiş. Bu koloniler üzerine yapılan çalışmalarda kraliçelerin koloni içi tanıma sisteminde rol oynayabileceği ve polygynous kolonilerin yabancı işçilere karşı monogynous kolonilerden daha açık olabildiği görülmüş. Tabii bu durum araştırmalar ışığında sürekli güncellenende bir olgu.
Kaynak: Provost & Cerdan, Experimental polygyny and colony closure in the ant Messor barbarus, Behaviour (1990)
(Alt makalelere bakabilirsiniz.)
(Ek olarak bu pdf buldum fakat çeviri düzgün çalışmadı. Şayet çevirebilirseniz konuyla alakalı bir metin, arada bilgi olsun diye verdim ama içeriğini okuyamadım.)
Şimdi konu biraz karıştığı için toparlayayım. Ortaya attığınız fikirde benim şahsi düşüncem:
Aynı kolonide uzun süre birlikte gelişen alate'ler, çiftleşme uçuşundan sonra birbirlerine karşı daha düşük agresyon gösterebilir ve bu nedenle farklı kolonilerden gelen kraliçelere kıyasla birlikte koloni kurma konusunda avantajlı olabilirler. Bunu üstteki kaynaklarda da gördük. Elimizde çok fazla kaynak var ama bunlar bile sunduğunuz hipotezi doğru kılacak deliller değiller.
Yani aynı koloninin prensesleri kesin multiqueen olur denemez ama “aynı kolonide aylarca birlikte yaşamaları birbirlerini kabul etmelerinde avantaj sağlayabilir” demek gayet savunulabilir. Özellikle bunu belirli bir tür, mesela Messor barbarus veya Messor structor için konuşuyorsak.
(Kaynaklar 2'şerli olabilir ama aynı konu üzerindeki araştırmalar. Ek olarak bazı kaynaklarda yeni ve eski araştırmalara dayandığı için yeni olanları referans almanızı öneririm. Ayrıca bazı kısımlarda metinden çıkarım yaptığım oldu çünki konuyu bağlamak gerekliydi.)