Su Değişimi ve Dip Çekimi Nedir?
Su değişimi, akvaryum gibi kapalı ekosistemlerde düzenli aralıklarla suyun bir kısmının boşaltılması ve boşaltılan su kadar dinlenmiş su eklenmesi işlemidir. Dip çekimi, su değişiminin akvaryum tabanından ya da taban malzemesi üzerinden yapılmasıdır.
Su Değişimi ve Dip Çekimi Neden Gereklidir?
Akvaryumlarımız kapalı ekosistemler olduğu için zamanla suda atık birikecektir. Doğadaki su kütleleri gibi bir döngüye sahip olmadıkları için biriken nitratı, yani azot döngüsünün son ürününü uzaklaştırmak bizlere düşüyor. Bunu yapmamızın iki temel yolu var; yoğun bitkilendirme işlemi ve su değişimi. Uzaklaştırılmadığı takdirde bağışıklık sistemi çöküşlerine, yosun probremlerine, ani ölümlere yol açabilir. Nitrat seviyesini ölçmek için sıvı kitler, test çubukları gibi yöntemler kullanılır. Test üzerinde güvenli nitrat sınırı ve testin akvaryumunuzdaki nitrat seviyesini ne şekilde göstereceği yazar. Her canlının tolere edebileceği seviyeler farklı olmakla birlikte genel olarak 40 ppm sınır, üstü tehlikeli, altı güvenli denilebilir. Düzenli bakımı yapılan ve canlı yükü az olan bitkili akvaryumlarda 10 ppm ve altı görülebilir. Test kitleri ile hesaplayıp araştırmalar ışığında canlılara yönelik su değişim programı yapılabilir ancak testlerin pahalı olması ve bu işlemin detay olması nedeniyle ayrı bir konu olarak açılması gerekmektedir. Verilen yemin içeriği ve gramajı biliniyorsa tahmini olarak nitrat hesaplanabilir ancak bu da ileri seviye bir teknik olduğundan bu rehberde ayrıntılı bahsedilmedi.
Forumda bulunan ve azot döngüsünden de bahseden;
-Filtrenin Önemi ve Yeni Tank Sendromu-
veBakteri Döngüsü Nedir? ve Nasıl Oluşturulur?
rehberlerini okumanızı tavsiye ederim. Hem bu rehberin hem de akvaryum ekosistemlerinin anlaşılması açısından önemli olduğunu düşünüyorum.Su Değişimi Ne Sıklıkla Yapılmalıdır?
Genel olarak hobide; canlı yükü normal olan akvaryumlarda standart haftalık %20-%30 su değişimi, japon balığı ve oscar gibi yüksek seviyede amonyak üreten canlıların olduğu akvaryumlarda haftalık %40-%50 ya da haftada iki defa %20-%25 su değişimi, yoğun bitkili ve az canlı yükü olan akvaryumlarda 1-2 haftada bir ve %15-%20 su değişimi önerilir. Her akvaryumda böyle olmak zorundadır diye bir kaide yoktur, testlerin ve hesaplamaların maliyet ve zorluğundan dolayı onlarca yıllık hobi tarihinde doğru kabul edilen genel değerler belirtilmiştir. Farklı su değişim miktarlarıyla sağlıklı akvaryumları olan hobiciler olabilir. Yeni başlayanlar bu değerleri kullanabilir.
Su Değişimi Nasıl yapılır?
İlk olarak su değişimden yarım saat kadar önce ısıtıcının gücünü kesin, aksi takdirde ani sıcaklık değişiminden dolayı çatlayan/kırılan ısıtıcınız yerine yeni bir ısıtıcı almanız gerekebilir ve zarar görebilirsiniz. Su değişiminden hemen önce de iç filtre gibi su içinde olup elektrik hattına bağlı olan malzemelerin fişini çekin, hemen önce yapmamızın sebebi filtre malzemeleri içindeki bakterilerin olabildiğince az süre boyunca oksijen yenilenmeden beklemeleridir. Süre uzadıkça kültürün zarar görme ihtimali artar. Ayrıca yemlemeyi ve cam temizleme işlemini, su değişiminden bir süre önce yapmanız daha iyi olacaktır.
Bitkisiz ve Taban Malzemesiz Akvaryumlarda Su Değişimi
Akvaryumdan çekeceğiniz su miktarını 10-20 dakika içerisinde boşaltmanızı sağlayacak bir hortum ya da sifonla yapılır. Taban malzemesi olmadığından dipteki pislikleri, yem artıklarını; dipten, dekor altlarından, dekor çevresinden, filtre çevresinden çekebilirsiniz. Dipteki atık yoğunluğunun fazla olması ve hastalıkların zeminde bulunması dipten çekmemizin temel nedenlerindendir.Bitkisiz ve Taban Malzemeli Akvaryumlarda Su Değişimi
Eğer hortum kullanıyorsanız tabaz malzemesinin bir iki santimetre üstünden hortumun ucunu sallayıp akıntı oluşturup pislikleri havalandırarak işlemi yapabilirsiniz. Eğer ucunda geniş bir haznesi olan sifonlar kullanıyorsanız taban malzemesine hafifçe bastırıp taban malzemesini de havalandırarak temizleyebilirsiniz. Fazlaca bastırmanıza gerek yok, kumun altında biriken her şeyi akvaryuma salma ihtimaliniz var.Bitkili ve Taban Malzemeli Akvaryumlarda Su Değişimi
Hortum ya da geniş ağızlı sifon fark etmeksizin bitkilerin köklerine zarar vermemek ve taban malzemesi içinde bulunup bitkilerin kökleriyle aldıkları maddeleri suya karıştırıp hem su kalitesini hem de bitki sağlığını bozmamak için taban malzemesi üzerinden havalandırılan kalıntıların temizlenmesi gerekir.Su Değişimden Sonra Yeni Su Nasıl Eklenir, Nelere Dikkat Edilmelidir, Sadece Su Eklemek Yeterli Midir?
Yeni suyu eklerken aynı sıcaklıkta olması, klor ve kloramin giderici düzenleyicilerin kullanılması ve yavaşca eklenmesi dikkat edilmesi gereken öncelikli durumlardır. Su değişiminden önce eklenecek suyu bir kovaya ya da depoya aldıktan sonra içine bir adet ısıtıcı ve gerekli düzenleyicileri eklerseniz güvenli bir şekilde yeni suyu hazırlamış olursunuz. Eğer kova/depo akvaryumdan yukarıda konumlandırılabiliyorsa bir adet hortum ve vana ile akvaryumlarıza 1-2 saat süreye yayılacak şekilde ekleyebilirsiniz. Akvaryumla aynı hizada ya da aşağıdaysa motor kullanarak ekleyebilirsiniz. Yavaş eklenmesinin sebebi ozmotik şoku önlemek ve beyaz benek gibi sıcaklık değişimlerini fırsat bilen parazitlerin akvaryumu sarmasını engellemek.
Sıcaklığı göz önünde bulundurarak su eklemekten başka, akvaryumlarımız için oldukça önemli bir durum daha var. Eğer musluk suyunu düzenleyiciler ekleyerek kullanıyorsanız bir noktaya kadar bitkilerin ve canlıların ihtiyaç duyduğu mineralleri de eklemiş olursunuz. Ancak benim gibi ters ozmos sisteminden geçen sular kullanıyorsanız ağır metaller ve nitratın yanında minerallerin %90-%95'ini de filtreliyorsunuz demektir. Bu durumda devreye balıklar ve bitkiler için satılan mineraller ve kimyasallar devreye giriyor. Canlılarımızın sağlığı için zaten kullanmamız gereken bu ürünleri su değişimlerinden sonra da kullanmamız gerekiyor. Akvaryumlar için satılan yaygın ürünleri petshoplarda ve online alışveriş sitelerinde rahatlıkla bulabilirsiniz.
Su değişimi sırasında sudaki bakteri kültürünün bir kısmını da temizlemiş oluruz, bu durumda bakteri kültürü eklenmesi gerekebilir. Çoğu canlı bu durumdan etkilenmez ya da çok az etkilenir.
Hortumunuzun ucuna balıklarınızın girmemesine dikkat edin, vakum etkisiyle ani ve güçlü şekilde hortuma girip zarar görebilir. Bir elinizle dip çekimi yaparken diğer elinizle hortumu her an katlamaya hazır olun.
Akvaryuma Göre Su Değişim Oranı Tablosu
| Durum | Değişim Oranı | Sıklık |
| Standart Tank | %20 - %30 | Haftalık |
| Yüksek Atık (Japon/Oscar) | %40 - %50 | Haftalık (veya 2x %20-%25) |
| Yoğun Bitkili / Az Canlı | %15 - %20 | 10-15 Günde Bir |