İdeal akvaryum boyutu:
Axolotllar uygun şartlarda akvaryum ortamında 20+ cm boylarına ulaşabilen ve yedikleri besinler gereği oldukça fazla atık üreten canlılardır. Bu nedenle her axolotl başına minimum 80 litre su düşecek bir akvaryum gereklidir.
Axolotllar için en az hacim kadar önemli olan bir diğer kriter akvaryumun taban alanının genişliğidir. Axolotllar diğer çoğu su canlısı gibi çok fazla yüzen türler olmadıkları için uzunluk ve genişlik, yükseklikten daha önemlidir. Tek bir axolotl için minimum 60x40 cm²’lik, ideal olarak ise 80x40 cm²’lik taban alanına sahip bir akvaryum tercih edebilirsiniz. Tek bir axolotl için 80x40x40h, bir çift için ise 100x50x40h ve benzeri ölçülerde akvaryumları tercih edebilirsiniz.
Filtre Seçimi:
Axolotllar yedikleri yüksek proteinli besinler nedeniyle yem artıkları ve dışkılama sonucu çok yüksek oranda organik atık oluştururlar. Kullanılacak akvaryum boyutları da düşünüldüğünde en iyi seçenek dış filtredir. Ancak ne yazık ki ülkemizdeki fiyatlar nedeniyle çoğu hobici dış filtrelere kolay kolay ulaşamamakta, bu nedenle ikinci bir seçenek olarak saatte en az akvaryum hacminizin 5-6 katı kadar su çevirebilecek güçte (örneğin 100 lt bir akvaryum için minimum 600 lt/h gücünde) bir şelale filtre ve duruma göre ek olarak bir adet pipo filtre tercih edebilirsiniz.
Pipo filtre ve şelale filtrenin sünger boyutu dış filtreye göre küçük olduğu için filtrenizin debisi düştükçe ayrı bir kaba akvaryumdan aldığınız bir miktar su içerisinde, çok fazla irdelemeden yüzeysel bir temizlik yapmalısınız.
Dış filtre ya da şelale filtre fark etmeksizin her su değişiminde düzenli olarak haftalık dip çekimi yapmak ve günlük olarak yenmeyen yem artıklarını temizlemek önemlidir.
Su Sıcaklığı:
Axolotllar soğuk su canlılarıdır. Bu canlılar için ideal su sıcaklığı 18-19°C aralığıdır. 20°C üzeri hastalıklara, 24°C üzeri ise ölüme doğrudan kapı aralar. Bu yüzden özellikle yaz aylarında, gerekirse kışın bile su sıcaklığını düşürmek için mutlaka soğutucu fan sistemi kullanmalı ve yetersiz kaldığı durumlarda buz takviyesinde bulunmalısınız.
Buz takviyesi suyun sıcaklığını ani ve dengesiz olarak düşürdüğü için su sıcaklığı 23-24°C civarına yaklaşmadığı ve fan sisteminin yeterli gelmediği durumlar haricinde kullanmanızı tavsiye etmem.
Axolotl ile Uyumlu Canlılar:
Axolotllar ile %100 uyumlu bir canlı türü, kendi türleri de dahil olmak üzere, bulunmamaktadır. Tetralar, rasboralar ya da canlı doğuranlar gibi çoğu balık türü uygun sıcaklık değerleri farklı olduğu için bir arada yaşayamazlar. Zebra danio ve Japon balıkları gibi soğuk su balıkları ise ya axolotlın solungaçlarını didikleyip canlıya zarar verip strese sokacaktır ya da axolotl tarafından yem olacaktır.
Karideslerin axolotllara doğrudan bir zararı bulunmaz ancak axolotllar denk gelen karidesleri yiyecekleri için bir süre sonra karides popülasyonu azalacak ve zamanla yok olacaktır. Elma salyangozu gibi büyük kabuklu salyangoz türleri axolotl henüz yavru iken iki tarafa da sorun çıkarmasa da axolotl büyüyüp salyangozun kabuğu ağzına sığabileceği zamana geldiğinde axolotllar için oldukça olası bir boğulma sebebi olacaktır.
Axolotlların görme duyuları zayıf olduğu ve hareket eden hemen hemen her şeye yem niyeti ile hamle yaptıkları için özellikle yavru-genç axolotllarda birbirlerinin bacak, solungaç, kuyruk gibi çeşitli uzuvlarında uzuv kaybına kadar gidebilecek yaralar vermeleri oldukça olasıdır. Axolotllar kopan uzuvlarını yenileyebildiği için doğru tedavi ile bu uzuv kayıpları genelde hayati probleme sebep olmaz; ancak yine de axolotlunuzu çift halinde beslemek isterseniz canlılarınız en azından 10 cm boyunu geçmeden ve taban alanı dar olan akvaryumlarda birlikte beslemenizi tavsiye etmem.
Beslenme:
Axolotllar etçil ve protein ihtiyacı yüksek canlılardır. Ayrıca farklı boylardaki axolotllar için farklı tarzda besin ve besleme sıklığı uygulanması gerekir. Canlınızın boyutuna göre su piresi, artemia, çeşitli kurt türleri, dondurulmuş kan kurdu ya da haşlanmış karides eti ile besleme yapabilirsiniz. Böcek, tavuk, balık ya da kırmızı et kesinlikle vermemelisiniz.
0-5 cm:
Axolotllar bu dönemde koku ya da görme ile değil, daha çok hareket ile avlandıkları ve büyümenin en hızlı olduğu dönem olması nedeniyle canlı yeme ihtiyaç duyarlar. Ağırlıklı olarak artemia olmak üzere, ek olarak su piresi ve mikrokurt gibi küçük canlı yemler ile günde 2 öğün şeklinde besleme yapabilirsiniz. Pellet yemler bu boydaki axolotllar için fazla sert ve hareketsiz oldukları için, un kurdu/kan kurdu/buffalo kurdu gibi kurt türleri ise sindirilmesi zor olduğu için tavsiye edilmez.
5-10 cm:
Canlınız büyüdüğü için artık artemia gibi küçük canlı yemler yetersiz gelmeye başlayacaktır. Bu dönemde ek olarak un kurdu, buffalo kurdu, pellet yem ve kan kurdu kullanımına başlayabilirsiniz. Pellet yem ve kurt arasında eşit bir denge kurarak haftanın her günü günde 1 öğün şeklinde besleme yapabilir ve sindirim sistemi sağlığı açısından haftanın 1 günü yemi azaltabilir ya da hiç vermeyebilirsiniz.
10-15 cm:
Besin çeşitliliği olarak 5-10 cm döneminden çok farklı bir uygulama yapmanıza gerek yoktur; ancak beslenme sıklığını, canlınız büyüdükçe metabolizması yavaşlayacağı için sindirim sistemi problemi yaşamamak adına yavaş yavaş azaltıp gün aşırı şeklinde besleme yapmaya başlamanız daha iyi olacaktır.
15+ cm:
Canlınız büyüdüğü ve beslenme sıklığı azaltılacağı için bu boylardan sonra eskiye göre daha fazla kurt, daha az pellet yem şeklinde bir yol izleyin. Besleme sıklığını haftada 3 kereye düşürebilirsiniz.
Verilecek Besinlerde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Pellet Yem: Normal balık yemleri axolotllar için yeterli besleyiciliği sağlayamayabilir. Bu yüzden mutlaka axolotllar için özel olarak üretilmiş pellet yemleri tercih edin. Tropical Axolotl Sticks kullanabilirsiniz.
Buffalo/Un Kurdu: Buffalo ve un kurdunu verirken, özellikle canlınız küçükken, mutlaka dışındaki içine göre nispeten sert olan kitin/kabuk tabakasını bir bıçak yardımı ile elinizden geldiğince ayırarak verin. Bu kısım kolay sindirilemez ve kabızlığa sebep olabilir.
Dondurulmuş Kan Kurdu: Axolotllar severek tüketirler; ancak hem akvaryumu fazla kirlettiği için hem de çok yağlı bir besin olduğu için haftada 1 kereden fazla vermemeye özen gösterin.
Haşlanmış Karides: Marketlerde hazır olarak satılan dondurulmuş karidesleri tercih edip vereceğiniz kadarını çözdürerek verebilirsiniz. Ancak bu hazır ürünlerin içeriğinde canlılara zararlı tuz ve çeşitli kimyasallar bulunabileceği için paketin arkasını okuyup tuzsuz ya da tuz/koruyucu oranı en düşük olanı seçin. İmkânınız varsa evde kendiniz temizleyin ve o şekilde dondurun. 10-15 günde 1 kereden fazla vermeyin.
Akvaryum Dekorasyonu ve Diğer Malzemeler:
(temsili örnek akvaryum modeli için giriş kısmındaki ilk resime bakabilirsiniz)
Axolotllar uygun şartlarda akvaryum ortamında 20+ cm boylarına ulaşabilen ve yedikleri besinler gereği oldukça fazla atık üreten canlılardır. Bu nedenle her axolotl başına minimum 80 litre su düşecek bir akvaryum gereklidir.
Axolotllar için en az hacim kadar önemli olan bir diğer kriter akvaryumun taban alanının genişliğidir. Axolotllar diğer çoğu su canlısı gibi çok fazla yüzen türler olmadıkları için uzunluk ve genişlik, yükseklikten daha önemlidir. Tek bir axolotl için minimum 60x40 cm²’lik, ideal olarak ise 80x40 cm²’lik taban alanına sahip bir akvaryum tercih edebilirsiniz. Tek bir axolotl için 80x40x40h, bir çift için ise 100x50x40h ve benzeri ölçülerde akvaryumları tercih edebilirsiniz.
Filtre Seçimi:
Axolotllar yedikleri yüksek proteinli besinler nedeniyle yem artıkları ve dışkılama sonucu çok yüksek oranda organik atık oluştururlar. Kullanılacak akvaryum boyutları da düşünüldüğünde en iyi seçenek dış filtredir. Ancak ne yazık ki ülkemizdeki fiyatlar nedeniyle çoğu hobici dış filtrelere kolay kolay ulaşamamakta, bu nedenle ikinci bir seçenek olarak saatte en az akvaryum hacminizin 5-6 katı kadar su çevirebilecek güçte (örneğin 100 lt bir akvaryum için minimum 600 lt/h gücünde) bir şelale filtre ve duruma göre ek olarak bir adet pipo filtre tercih edebilirsiniz.
Pipo filtre ve şelale filtrenin sünger boyutu dış filtreye göre küçük olduğu için filtrenizin debisi düştükçe ayrı bir kaba akvaryumdan aldığınız bir miktar su içerisinde, çok fazla irdelemeden yüzeysel bir temizlik yapmalısınız.
Dış filtre ya da şelale filtre fark etmeksizin her su değişiminde düzenli olarak haftalık dip çekimi yapmak ve günlük olarak yenmeyen yem artıklarını temizlemek önemlidir.
Su Sıcaklığı:
Axolotllar soğuk su canlılarıdır. Bu canlılar için ideal su sıcaklığı 18-19°C aralığıdır. 20°C üzeri hastalıklara, 24°C üzeri ise ölüme doğrudan kapı aralar. Bu yüzden özellikle yaz aylarında, gerekirse kışın bile su sıcaklığını düşürmek için mutlaka soğutucu fan sistemi kullanmalı ve yetersiz kaldığı durumlarda buz takviyesinde bulunmalısınız.
Buz takviyesi suyun sıcaklığını ani ve dengesiz olarak düşürdüğü için su sıcaklığı 23-24°C civarına yaklaşmadığı ve fan sisteminin yeterli gelmediği durumlar haricinde kullanmanızı tavsiye etmem.
Axolotl ile Uyumlu Canlılar:
Axolotllar ile %100 uyumlu bir canlı türü, kendi türleri de dahil olmak üzere, bulunmamaktadır. Tetralar, rasboralar ya da canlı doğuranlar gibi çoğu balık türü uygun sıcaklık değerleri farklı olduğu için bir arada yaşayamazlar. Zebra danio ve Japon balıkları gibi soğuk su balıkları ise ya axolotlın solungaçlarını didikleyip canlıya zarar verip strese sokacaktır ya da axolotl tarafından yem olacaktır.
Karideslerin axolotllara doğrudan bir zararı bulunmaz ancak axolotllar denk gelen karidesleri yiyecekleri için bir süre sonra karides popülasyonu azalacak ve zamanla yok olacaktır. Elma salyangozu gibi büyük kabuklu salyangoz türleri axolotl henüz yavru iken iki tarafa da sorun çıkarmasa da axolotl büyüyüp salyangozun kabuğu ağzına sığabileceği zamana geldiğinde axolotllar için oldukça olası bir boğulma sebebi olacaktır.
Axolotlların görme duyuları zayıf olduğu ve hareket eden hemen hemen her şeye yem niyeti ile hamle yaptıkları için özellikle yavru-genç axolotllarda birbirlerinin bacak, solungaç, kuyruk gibi çeşitli uzuvlarında uzuv kaybına kadar gidebilecek yaralar vermeleri oldukça olasıdır. Axolotllar kopan uzuvlarını yenileyebildiği için doğru tedavi ile bu uzuv kayıpları genelde hayati probleme sebep olmaz; ancak yine de axolotlunuzu çift halinde beslemek isterseniz canlılarınız en azından 10 cm boyunu geçmeden ve taban alanı dar olan akvaryumlarda birlikte beslemenizi tavsiye etmem.
Beslenme:
Axolotllar etçil ve protein ihtiyacı yüksek canlılardır. Ayrıca farklı boylardaki axolotllar için farklı tarzda besin ve besleme sıklığı uygulanması gerekir. Canlınızın boyutuna göre su piresi, artemia, çeşitli kurt türleri, dondurulmuş kan kurdu ya da haşlanmış karides eti ile besleme yapabilirsiniz. Böcek, tavuk, balık ya da kırmızı et kesinlikle vermemelisiniz.
0-5 cm:
Axolotllar bu dönemde koku ya da görme ile değil, daha çok hareket ile avlandıkları ve büyümenin en hızlı olduğu dönem olması nedeniyle canlı yeme ihtiyaç duyarlar. Ağırlıklı olarak artemia olmak üzere, ek olarak su piresi ve mikrokurt gibi küçük canlı yemler ile günde 2 öğün şeklinde besleme yapabilirsiniz. Pellet yemler bu boydaki axolotllar için fazla sert ve hareketsiz oldukları için, un kurdu/kan kurdu/buffalo kurdu gibi kurt türleri ise sindirilmesi zor olduğu için tavsiye edilmez.
5-10 cm:
Canlınız büyüdüğü için artık artemia gibi küçük canlı yemler yetersiz gelmeye başlayacaktır. Bu dönemde ek olarak un kurdu, buffalo kurdu, pellet yem ve kan kurdu kullanımına başlayabilirsiniz. Pellet yem ve kurt arasında eşit bir denge kurarak haftanın her günü günde 1 öğün şeklinde besleme yapabilir ve sindirim sistemi sağlığı açısından haftanın 1 günü yemi azaltabilir ya da hiç vermeyebilirsiniz.
10-15 cm:
Besin çeşitliliği olarak 5-10 cm döneminden çok farklı bir uygulama yapmanıza gerek yoktur; ancak beslenme sıklığını, canlınız büyüdükçe metabolizması yavaşlayacağı için sindirim sistemi problemi yaşamamak adına yavaş yavaş azaltıp gün aşırı şeklinde besleme yapmaya başlamanız daha iyi olacaktır.
15+ cm:
Canlınız büyüdüğü ve beslenme sıklığı azaltılacağı için bu boylardan sonra eskiye göre daha fazla kurt, daha az pellet yem şeklinde bir yol izleyin. Besleme sıklığını haftada 3 kereye düşürebilirsiniz.
Verilecek Besinlerde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Pellet Yem: Normal balık yemleri axolotllar için yeterli besleyiciliği sağlayamayabilir. Bu yüzden mutlaka axolotllar için özel olarak üretilmiş pellet yemleri tercih edin. Tropical Axolotl Sticks kullanabilirsiniz.
Buffalo/Un Kurdu: Buffalo ve un kurdunu verirken, özellikle canlınız küçükken, mutlaka dışındaki içine göre nispeten sert olan kitin/kabuk tabakasını bir bıçak yardımı ile elinizden geldiğince ayırarak verin. Bu kısım kolay sindirilemez ve kabızlığa sebep olabilir.
Dondurulmuş Kan Kurdu: Axolotllar severek tüketirler; ancak hem akvaryumu fazla kirlettiği için hem de çok yağlı bir besin olduğu için haftada 1 kereden fazla vermemeye özen gösterin.
Haşlanmış Karides: Marketlerde hazır olarak satılan dondurulmuş karidesleri tercih edip vereceğiniz kadarını çözdürerek verebilirsiniz. Ancak bu hazır ürünlerin içeriğinde canlılara zararlı tuz ve çeşitli kimyasallar bulunabileceği için paketin arkasını okuyup tuzsuz ya da tuz/koruyucu oranı en düşük olanı seçin. İmkânınız varsa evde kendiniz temizleyin ve o şekilde dondurun. 10-15 günde 1 kereden fazla vermeyin.
Akvaryum Dekorasyonu ve Diğer Malzemeler:
(temsili örnek akvaryum modeli için giriş kısmındaki ilk resime bakabilirsiniz)
- Axolotlların oldukça hassas bir derisi olduğu için akvaryumda sivri, keskin veya tırtıklı yüzeylere sahip kaya ve kökler kullanmaktan kaçının. Yuvarlak ve düz yüzeyli kayaları tercih edin.
- Axolotllar solungaç solunumuna ek olarak zaman zaman akciğer solunumu da yapan canlılar oldukları için su seviyesini canlının boyunun 2-2,5 katından fazla tutmamaya özen gösterin. Su seviyesini tam kullanacaksanız akvaryumun arka bölümünü kum tepecikleri ya da kayalar ile daha sığ bir alan olacak şekilde yükseltin.
- 10 cm’in altındaki axolotlların bulunduğu akvaryumlarda kum kullanmayın. Axolotlların beslenme esnasında yuttuğu kumlar kabızlığa hatta ölüme sebep olabilir. 10 cm üzeri canlılarda ise yalnızca 0,2-0,5 mm tanecik boyutuna sahip silis kum kullanın. Daha büyük taneli olan dere kumu, bazalt, bitki kumları ya da lav kırığı gibi kumlar kullanmayın.
- Hem kullandığınız kum nedeniyle hem de axolotllar kolayca bitkileri topraktan sökebileceği için bitki olarak daha çok kökleri dal ve kayalara bağlanan geniş yapraklı anubias türleri ya da vantuz ile cama yapıştırarak da kullanabileceğiniz elodea/tilki kuyruğu gibi türleri tercih edin.
- Axolotllar yüksek ışığı sevmezler. Bu yüzden çok güçlü bir armatür kullanmayın. Geniş yapraklı ya da yoğun bitkili alanlar ve seramik küpler ile canlılarınızın saklanabileceği alanlar oluşturun.
- Akvaryumun bir köşesini kumsuz çıplak bir taban şeklinde sadece beslenme için kullanabilirsiniz. Bu sayede hem canlınızın kum yutma ihtimali azalır hemde beslenme sonrası artık yemleri görmeniz ve toplamanız kolaylaşır.
